قرارداد شراکت

قرارداد شراکت چیست و چرا اهمیت دارد؟

قرارداد شراکت یکی از رایج‌ترین و حیاتی‌ترین قراردادها در فضای کسب‌وکار است. این قرارداد بین دو یا چند شخص (حقیقی یا حقوقی) منعقد می‌شود تا طرفین قرارداد با ترکیب سرمایه، تخصص، زمان یا منابع خود، به‌صورت مشترک فعالیتی را انجام دهند و در سود و زیان آن شریک باشند.

فرقی نمی‌کند موضوع فعالیت راه‌اندازی یک کافه کوچک باشد یا یک پروژه چندین میلیارد تومانی؛ بدون قرارداد شراکت مکتوب، روابط کاری می‌تواند در کوتاه‌ترین زمان تبدیل به اختلاف‌های جدی و پرهزینه شود. به همین دلیل، تنظیم دقیق قرارداد شراکت، پایه‌ی هر نوع همکاری موفق است.

در مسیر رشد یک استارتاپ یا یک شرکت، همکاری و هم‌افزایی با افراد و شرکت‌های دیگر یکی از مهم‌ترین راه‌های توسعه است. وقتی دو یا چند شخص تصمیم می‌گیرند برای رسیدن به یک هدف تجاری مشخص با یکدیگر کار کنند، اولین و اساسی‌ترین قدم، تنظیم قرارداد شراکت و همکاری تجاری است.

این قرارداد نه تنها چارچوب همکاری را مشخص می‌کند، بلکه از بروز بسیاری از اختلافات آینده جلوگیری می‌کند. این قرارداد به شما کمک می‌کند تا بدانید چه کسی چه نقشی دارد، سرمایه و آورده‌ها چطور تقسیم می‌شود، سود و زیان چگونه محاسبه می‌شود و اگر اختلافی پیش آمد، چه راه‌حلی وجود دارد.

در بسیاری از استارتاپ‌ها یا کسب و کار ها، همکاری تجاری بدون قرارداد شفاف آغاز می‌شود و همین موضوع باعث می‌شود پس از مدتی روابط کاری به اختلافات حقوقی تبدیل شود. بنابراین تنظیم یک قرارداد شراکت دقیق و کامل می‌تواند تفاوت بین یک همکاری موفق و یک شکست پرهزینه باشد.

انواع قرارداد شراکت در کسب‌ و کار:

قرارداد شراکت بسته به ماهیت همکاری، هدف و آورده‌های طرفین می‌تواند انواع مختلفی داشته باشد. رایج‌ترین انواع آن عبارت‌اند از:

۱- قرارداد شراکت سرمایه‌ای

در این نوع قرارداد، طرفین آورده نقدی دارند و سرمایه خود را برای انجام یک فعالیت مشترک تجمیع می‌کنند. به‌طور مثال، دو نفر برای راه‌اندازی یک رستوران سرمایه می‌گذارند و به نسبت آورده در سود و زیان شریک می‌شوند.

۲- قرارداد شراکت تخصصی یا مهارتی

در این حالت، یک طرف سرمایه می‌آورد و طرف دیگر تخصص یا نیروی انسانی. مثلاً یک نفر هزینه ساخت اپلیکیشن را پرداخت می‌کند و نفر دیگر طراحی و برنامه‌نویسی آن را انجام می‌دهد و در سود و زیان آن پروژه با هم شریک می شوند و از ابتدای کار، درصد سود و زیان هر نفر در قرارداد شراکت تعیین می گردد.

۳- قرارداد شراکت ملکی

در بسیاری از کسب‌ و کارها، یکی از طرفین ملک یا زمین را به‌عنوان آورده وارد شراکت می‌کند و سرمایه یا کار توسط طرف دیگر تامین می شود؛ مثل ساخت‌ و ساز که یک نفر زمین را وارد شراکت می کند و دیگری با سرمایه خود آن را می سازد؛ یا راه اندازی رستوران که ملک را یکی از طرفین وارد شراکت می کند و دیگری با فعالیت و مهارت و سرمایه خود آن رستوران را راه اندازی می کند.

۴- قرارداد شراکت در برند و نام تجاری

در این نوع شراکت، طرفین از یک برند مشترک استفاده می‌کنند و در فروش، تبلیغات یا تولید محصول با یکدیگر همکاری دارندرو سود حاصل را بین خود تقسیم می‌کنند.

۵- قرارداد شراکت کوتاه‌ مدت پروژه‌ای

در پروژه‌های عمرانی، فناوری، تولید محتوا و بازاریابی دیجیتال، طرفین ممکن است برای یک پروژه مشخص وارد شراکت شوند بدون اینکه شرکت جدیدی تأسیس کنند. در این صورت قرارداد شراکت پروژه ای تنظیم می کنند. مثلاً یک شرکت فناوری و یک شرکت بازاریابی برای توسعه یک محصول دیجیتال با یکدیگر وارد شراکت می شوند.

بندهای مهم در قرارداد شراکت:

یک قرارداد شراکت حرفه‌ای باید به‌طور شفاف و دقیق تنظیم شود تا احتمال بروز اختلاف به حداقل برسد. بندهای اصلی قرارداد شراکت عبارت‌اند از:

• ۱) مشخصات طرفین: مشخصات کامل شرکا اعم از حقیقی یا حقوقی (نام، شماره ملی یا شناسه ملی، آدرس و مشخصات تماس).

• ۲) موضوع شراکت: توضیح دقیق نوع فعالیت، هدف همکاری، محصول یا خدماتی که قرار است ارائه شود.

• ۳) میزان آورده‌ها: مشخص کردن ارزش و نوع آورده هر شریک (نقدی یا غیرنقدی).

• ۴) درصد سهم شرکا: تعیین سهم هر طرف از سود و زیان.

• ۵) نحوه تصمیم‌گیری و مدیریت: مشخص کردن سازوکار تصمیم‌گیری درباره امور مالی، فنی و اجرایی پروژه. در بسیاری از قراردادهای شراکت، تعیین نماینده یا مدیر اجرایی نیز ضروری است.

• ۶) تعهدات طرفین: شرح دقیق مسئولیت‌ها و وظایف قراردادی هر کدام از طرفین.

• ۷) محرمانگی اطلاعات و عدم رقابت: الزام طرفین به حفظ اطلاعات محرمانه پروژه و ممنوعیت افشای آن به اشخاص ثالث.

• ۸) شرایط فسخ و خروج شریک: مدت زمان اعتبار قرارداد، شرایط تمدید، و مواردی که هر یک از طرفین می‌توانند قرارداد را فسخ کنند و از قرارداد خارج شوند.

• ۹) نحوه تقسیم سود و زیان: نحوه محاسبه و پرداخت سود بین شرکا و نحوه تقسیم زیان احتمالی.

• ۱۰) مرجع حل اختلاف: تعیین مرجع حل اختلاف (دادگاه، داوری یا مرکز داوری تخصصی) برای پیشگیری از طولانی شدن دعاوی.

• ۱۱) تضمین اجرا و ضمانت تعهدات: مشخص کردن اینکه اگر هرکدام از شرکا به تعهدات خود عمل نکرد، طرف مقابل چه اقداماتی می تواند انجام دهد. ( اعم از فسخ قراردا، دریافت خسارت و … )

• ۱۲) سایر شرایط قرارداد شراکت: از جمله عدم رقابت با پروژه، نحوه ورود شریک جدید، انتقال سهم و سایر مواردی که مخصوص هر همکاری است.

مراحل انعقاد قرارداد شراکت به صورت حرفه‌ای

مرحله ۱: مذاکره اولیه

هدف و انتظارات طرفین مشخص می‌شود. این مرحله پایه‌ی اعتماد و شفافیت است.

مرحله ۲: تعیین آورده و سهم

میزان مشارکت هر شخص از نظر مالی، تخصصی یا تجهیزاتی به‌صورت دقیق تعیین می‌شود.

مرحله ۳: پیش‌نویس قرارداد

مشاور حقوقی با توجه به توافق‌ها، پیش‌نویس اولیه را تهیه می‌کند.

مرحله ۴: بررسی و اصلاح

طرفین پیش‌نویس را بررسی کرده و هر بند را شفاف می‌کنند تا هیچ ابهامی باقی نماند.

مرحله ۵: امضا و اجرای قرارداد

قرارداد در چند نسخه امضا شده و اجرا آغاز می‌شود

مزایا و معایب قرارداد شراکت

مزایا:

• استفاده از منابع و توانایی‌های مشترک؛

• تقسیم هزینه‌ها و ریسک‌ها؛

• رشد سریع‌ تر کسب‌ و کار؛

• افزایش شانس موفقیت پروژه‌ها؛

• انعطاف‌پذیری در اجرای فعالیت‌ها.

معایب:

• احتمال اختلاف در تصمیم‌گیری؛

• وابستگی به عملکرد شریک؛

• تقسیم سود و مالکیت؛

• نیاز به کنترل و شفافیت مداوم؛

• خطر خروج ناگهانی شریک.

نکات کلیدی برای تنظیم قرارداد شراکت 

• ۱) از همان ابتدا همه چیز را مکتوب کنید؛ حتی اگر شریک شما دوست یا آشناست.
• ۲) از مشاور حقوقی متخصص کمک بگیرید؛ قرارداد شراکت باید متناسب با نوع فعالیت شما تنظیم شود.
• ۳) زمان‌بندی دقیق و جدول وظایف را مشخص کنید؛ مبهم نوشتن قرارداد، ریسک دعوا را افزایش می‌دهد.
• ۴) مکانیزم خروج یا انتقال سهم را از ابتدا پیش‌بینی کنید؛ این مورد در استارتاپ‌ها بسیار حیاتی است.
• ۵) بند محرمانگی و عدم رقابت را جدی بگیرید تا از سرقت ایده یا همکاری موازی جلوگیری شود.

نکات حقوقی و مالیاتی در قرارداد شراکت

۱. مسائل مالیاتی: شراکت می‌تواند مشمول مالیات بر درآمد و ارزش افزوده باشد؛ باید از ابتدا تکالیف مالی و مالیاتی مشخص شود.
۲. تضمین تعهدات: در بسیاری از شراکت‌ها، استفاده از سفته یا ضمانت‌نامه برای اطمینان از اجرای تعهدات ضروری است.
۳. ثبت رسمی: اگر شراکت منجر به ایجاد شرکت شود، ثبت قانونی الزامی است.
۴. مسئولیت مدنی: در شراکت‌های مدنی، مسئولیت طرفین تضامنی است مگر اینکه خلاف آن توافق شود.
۵. مالکیت فکری: هر نوع اختراع، نرم‌افزار یا برند باید در قرارداد مشخص شود.

اشتباهات رایج در قرارداد شراکت

• انجام شراکت بدون قرارداد کتبی؛

• مشخص نکردن دقیق سهم و آورده‌ها؛

• عدم تعیین شرایط فسخ یا خروج؛

• اعتماد صرف به روابط شخصی؛

• نادیده گرفتن مسائل مالیاتی و حقوقی؛

• استفاده از قراردادهای آماده موجود در اینترنت و بدون مشاوره تخصصی.

تفاوت قرارداد شراکت و قرارداد همکاری تجاری

قرارداد شراکت و همکاری تجاری توافقی است میان دو یا چند شخص (حقیقی یا حقوقی) برای انجام یک فعالیت اقتصادی مشترک با هدف کسب سود. در این قرارداد، هر یک از شرکا آورده‌ای دارند (مثل پول، تخصص، زمان، تجهیزات یا ارتباطات) و در مقابل سهمی از سود و زیان پروژه دریافت می‌کنند.

از سوی دیگر، قرارداد همکاری تجاری بیشتر زمانی استفاده می‌شود که دو کسب‌ و کار یا اشخاص حقوقی تصمیم می‌گیرند برای تحقق یک هدف مشخص با یکدیگر همکاری کنند، بدون اینکه الزاماً یک شرکت جدید تأسیس شود. در این حالت، هر طرف مسئولیت‌های خود را برعهده می‌گیرد و سهم مشخصی از منافع به او تعلق می‌گیرد.

در قرارداد شراکت، معمولاً یک فعالیت تجاری مشترک به صورت مستقیم و طولانی‌مدت شکل می‌گیرد.

در قرارداد همکاری تجاری، تمرکز بیشتر بر یک پروژه یا هدف مشخص است و ساختار ساده‌تری دارد.

بنابراین تفاوتهای قرارداد شراکت و قرارداد همکاری تجاری عبارتند از:

• قرارداد شراکت معمولاً به فعالیت مشترک بلندمدت مربوط می‌شود و طرفین در مالکیت، سود و زیان شریک هستند.

• قرارداد همکاری تجاری بیشتر برای یک پروژه یا فعالیت مشخص منعقد می‌شود و مالکیت مشترک ایجاد نمی‌کند.

• در قرارداد شراکت، ارتباط طرفین عمیق‌تر و ساختار تصمیم‌گیری پیچیده‌تر است؛ درحالی‌که در همکاری تجاری معمولاً هر طرف وظیفه خود را انجام می‌دهد و سهم مشخصی دریافت می‌کند.

• قرارداد شراکت بیشتر مناسب فعالیت‌هایی است که نیاز به سرمایه‌گذاری، مدیریت و ریسک مشترک دارند.

قرارداد شراکت برای استارتاپ‌ ها

در فضای استارتاپی، قرارداد شراکت یکی از اولین اسناد حیاتی محسوب می‌شود. بنیان‌گذاران استارتاپ‌ها اغلب با آورده‌های متفاوت (سرمایه، تخصص، زمان و شبکه ارتباطی) وارد کار می‌شوند. اگر از همان ابتدا توافق‌ها مکتوب نشود، در آینده به اختلافات شدید منجر می‌شود.

برای اطلاعات بیشتر در خصوص قراردادهای مهم برای استارتاپ ها وارد لینک شوید. ۷ قرارداد مهم برای استارتاپ ها

مزایای قرارداد شراکت برای استارتاپ‌ها:

• مشخص شدن سهم هر بنیان‌گذار؛

• پیشگیری از اختلافات مدیریتی؛

• امکان ورود سرمایه‌گذار با ساختار مشخص؛

• حفظ مالکیت فکری و برند؛

• ایجاد ساختار قانونی شفاف برای توسعه.

راهکار حرفه‌ای برای تنظیم قرارداد شراکت

قرارداد شراکت باید دقیق، شفاف و اختصاصی تنظیم شود. استفاده از قراردادهای عمومی یا کپی‌شده، ریسک حقوقی بزرگی برای کسب‌وکار ایجاد می‌کند. استفاده از پلتفرم‌های تخصصی تنظیم قرارداد با نظارت وکیل، بهترین راه برای کاهش ریسک است.

پلتفرم قراردادساز کاریزما می‌تواند در چند دقیقه با پرسش‌های هوشمند، یک قرارداد شراکت اختصاصی و استاندارد برای شما بسازد و از نظر حقوقی نیز پوشش لازم را فراهم کند.

برای ورود به پلتفرم قرارداد ساز کاریزما وارد لینک شوید: ورود به پلتفرم کاریزما

جمع‌بندی

قرارداد شراکت پایه‌ی بسیاری از کسب‌ و کارهای موفق است. این قرارداد روابط، آورده‌ها، مسئولیت‌ها، سود و زیان و نحوه خروج طرفین را به‌طور دقیق مشخص می‌کند. چه در یک مغازه کوچک و چه در یک استارتاپ فناورانه، بدون قرارداد شراکت روشن، ریسک اختلافات و شکست بالا می‌رود.

با تنظیم یک قرارداد شراکت دقیق و حرفه‌ای، از سرمایه، روابط و آینده کسب‌ و کارتان محافظت کنید.